Boedelinventaris, akte MOOC8/44.48, 29 Oktober 1829

Inventaris van die gesamentlike boedel · opgeneem op die plaas Rondavel, 29 Oktober 1829

A true and perfect inventory of all and every the goods, chattels, wares and merchandise as well moveable as not, debts, credits and other personal effects of Maria Catharina Elisabeth Venter and deceased husband Jan Adriaan Venter which latter died at the place Rondavel on the 23:rd July last between the hours of 11 and 12 p:m: within the field cornetcy of Hermanus van der Westhuisen in the Traka district of Beaufort

Dit is die vroegste dokument wat 'n huishouding bo twyfel op die Koup se Rondabel plaas — die plaas, die veldkornetskap, die Traka en die distrik Beaufort word almal genoem. (Vergelyk die 1818/1823-inventarisse se "Rondabel in Tarka", wat nie een hiervan noem nie — sien LEAD-0014.)

---

Goedere

707 skape en bokke · 10 osse · 1 merrie · een ossewa /defect/ · een wakis · een kis /small/ · een tafel · drie stoele · een voetbankie · een koperketel · een yster /smoothing/ · een lantern · een teepot · vier ysterpotte · een bed · een saal en toom · een rooster · een skeplepel · vier borde · drie vurke · ses lepels · een geelkoper kandelaar · twee erdekanne · een handbyl · een os · een saag · twee awegare · een rasper · twee vyle · een tang · een beitel · twee skawe · een snoeimes · een dissel · allerlei stukke yster · een hamer

Een enkele bed, drie stoele, vier borde, 'n gebrekkige wa — en 707 skape en bokke. 'n Jong gesin (vyf kinders onder elf) wat dun leef op die veld, met hulle welvaart op vier bene. Geen slawe nie, geen kontant nie, geen tegoede nie. Vergelyk die 1823 de Bruin-boedel se 1 540 skape, drie slawe en 'n brandewynketel: watter plaas dit ook al was, dit was 'n heelwat meer gevestigde huishouding.

Gereedgeld · Tegoede

nihil · nihil

Skulde van die boedel

Elke skuld is aan die weduwee se eie familie — die huishouding is deur die Venters gedra. nog onseker watter Jan Louis watter is: die stamboom het die weduwee se vader Jan Louis Venter (PER-000120, g. 1754) met sy vrou Johanna Jacomina Smit wat in 1824 sterf, en tog leef 'n "weduwee van Jan Louis Venter" hier in 1829, en 'n Jan Louis Venter staan in 1837 getuie by 'n familiedoop. Minstens twee, waarskynlik drie mans van die naam. Sien LEAD-0015.

Erfgename van die boedel

Die stamboom dra nog twee kinders wat uit die erfgenaamlys ontbreek — Martha Catharina Joachemina (~1822, gebore Riet Rivier) en Christina Wilhelmina (~1825) — vermoedelik jonk oorlede.

Slotformule

Thus done in the Traka in the district of Beaufort at the place the Rondavel on the 29:th day of October 1829 according to the statement of Maria Catharina Elisabeth Venter...

For the statement: Mark of + the widow of the late J:A: Venter Witnesses: J: Baird, C: Wilsenach J:J: Meintjes, A: V:c:

Sy het met 'n merk geteken — die weduwee kon nie skryf nie.

---

Wat hierdie rekord vasstel

1. Die eerste huishouding bo twyfel op die Koup se Rondabel: Jan Adriaan Venter is op 23 Julie 1829 op die plaas oorlede, vier jaar voor Stretch se opmeting. Plaas, veldkornetskap (Hermanus van der Westhuisen), Traka en distrik Beaufort word almal genoem.
2. Die huishouding is die stamouerpaar se eie familie: die weduwee Maria Catharina (g. 1783) is die ouer suster van Adriana Cecilia Venter (PER-000002), vrou van Ockert Almero Oosthuizen (PER-000001). Die Oosthuizen–Venter-web het 'n volle dekade voor die 1833-opmeting op Rondabel gesit, en vier dekades voor die 1868-Oosthuizen-toekenning.
3. Die Venters se streep grond: seun Jan Louis gebore op Wolve Kraal (1821), nog 'n kind op Riet Rivier (~1822), die gesin teen 1829 op Rondavel — en Wolwekraal in 1841 toegeken aan Johannes Hendrik Venter, heel waarskynlik die weduwee se broer Johannes Henricus (g. 1796, oorlede Prins Albert 1870) nog onseker.
4. Skerp LEAD-0014 aan: wanneer 'n Kaapse klerk hierdie plaas bedoel het, het hy die veldkornetskap, die Traka en Beaufort geskryf. Die 1818/1823-inventarisse sê net "in Tarka" en het skape aan Grahamstad verkoop — die de Bruin/du Plessis-rekords leun al hoe sterker na 'n oostelike naamgenoot-plaas.

---

Gelias 30 Julie 2026 uit die TANAP-transkripsie wat Frans verskaf het. Transkripsie © Cape Town Archives Repository; publikasie slegs toegelaat met die bewaarplek en verwysingsnommer genoem, soos hierbo gedoen.

Die aanhalings uit die dokument self staan in Engels, want die klerk het in Engels geskryf. Die inventaris is in 1829 onder Britse bewind opgeneem en die woorde is syne, nie 'n vertaling nie.