Boedelinventaris, akte MOOC8/38.12, 13 Junie 1823

Inventaris van die gesamentlike boedel · opgeneem op die plaas Rondabel, 13 Junie 1823

Inventaris van alle zodanige goederen en effecten, als behoord hebbende tot den gemeenschaplyke boedel van nuwylen Jan de Bruin en desselfs nagelatene weduwe Alletta Johanna Oosthuizen en door eerstgem: op den 23 December 1822 met er dood ontruimd en nagelaten

Die eerste item op die lys is die plaas self.

---

Losse goederen — losgoed

1 leeningsplaats Rondabel gelegen in Tarka — een leningsplaas Rondabel, geleë in die Tarka

Tafel en kombuis

3 tinne schotels · 7 tinne borden · 1 tinne bak · 1 party lepels en furken · 1 tinne zoep lepel · 4 aarde borden · 12 kommetjes · 1 blikke beker · 2 glasen · 4 bottels · 2 kanne · 1 tinne boter potje · 1 lantaren · 2 trommels · 1 bril en spiegeltje (’n bril en 'n spieëltjie) · 1 kelder met vlessen · 2 kopere ketels · 1 kastrol · 1 aardekan · 1 pan · 6 potten · 1 aardepot · 1 zeep form · 8 zaken zout (agt sakke sout) · 7 zakken

Gereedskap en ambag

2 wyngaard messen (twee wingerdmesse) · 1 schaar · 10 zeekels (tien sekels) · 1 groote bottel · 2 schaven (twee skawe) · 1 winkelhaak en kruishoud (’n winkelhaak en 'n kruishout) · 2 slooten · 1 party out yzer · 1 zaag · 3 bytels · 3 boren · 1 schaal en ballans (’n skaal en balans) · 1 zweepstok · 1 snymes · 1 byl · 1 party ploeg gereedschappen (’n klomp ploeggereedskap) · 1 schroeft (’n skroef) · 4 pikken · 1 ploegschaar · 4 graven · 3 sleipsteene (drie slypstene) · 1 plank · 2 assen (twee asse) · 14 p:s hout · 1 party houtwerk · 2 wagens (twee waens)

Huishouding

4 vaten · 3 emmers · 1 kandelaar · 4 rakken · 2 kisten · 4 stoelen · 2 tavels · 2 veldstoeltjes · 2 boterbakken · 1 boter karren (’n botterkarring) · 1 halfaam · 1 brandewynsketel (’n brandewynketel) · 3 aams vaten · 1 horlogie (’n horlosie) · 2 geweren (twee gewere)

Tien sekels, twee wingerdmesse, skawe, 'n winkelhaak, asse, hout en twee waens — en 'n brandewynketel. Dieselfde kombinasie as op de Modder Fonteyn veertien jaar tevore: boerdery, wawerk en 'n werkswinkel.

---

Beestiaal — vee

Vyftienhonderd-en-veertig skape in 1823, teenoor 538 op dieselfde plaas vyf jaar tevore. Byna 'n verdriedubbeling in vyf jaar — dit is die merinohoogty wat in die oostelike distrikte aankom, in die syfers.

---

Slaven — die drie slawe

1) Clarinda van Mosambicque 2) Adonis van de Kaap 3) Zerona van de Kaap

Genoem, en verder niks — geen ouderdomme, geen waardasies, geen verwantskappe aangeteken nie. Twee is aan die Kaap gebore; Clarinda is uit Mosambiek gebring. Hulle word tussen die vee en die kontant gelys.

Woordeliks oorgeskryf soos dit staan. Vir die meeste slawe aan die Kaap is 'n boedelinventaris die enigste dokument waarin hulle naam hoegenaamd voorkom, en om die reël weg te laat sou die enigste spoor uitvee.

---

Contante — kontant

nihil

Baaten des boedels — tegoede

Seshonderd riksdaalders verskuldig deur 'n slagter op Grahamstad, vir skape. Daardie enkele reël is die mark: die Tarka se troppe is oos verkoop, na die garnisoenstad, en die skuld was groter as al die ander tegoede saam.

Let ook op die eerste naam op die lys — Zacharias de Beer. Die de Beers het Kweekvallei, die plaas waarop die dorp Prins Albert staan, in 1762 geneem; 'n de Beer was veldkornet by die 1833-opmeting; en die de Beers en Oosthuizens is in 1851 getroud. Hier leen 'n de Beer geld by 'n Oosthuizen-huishouding in die Tarka in die vroeë 1820's.

Schulden des boedels — skulde

---

Erfgenamen des boedels — erfgename

Vyf getroude dogters en seuns, twee minderjariges. Die weduwee teken vir haarself.

---

Slotformule

Aldus gedaan en geinventariseerd ter plaatze Rondabel in Tarka op den 13 Juny 1823 volgens op en aangeven van de wed: voorm: … ter presentie van Arie Johannes van Dyk en George Aldrich als getuigen.

Als getuigen: A:J: van Dyk, G: Aldrich Aletta J: Oosthuisen, weduwe J: de Bruijn In kennisse van my: W:W: Harding

---

Wat hierdie rekord vasstel

1. 'n Oosthuizen-weduwee het in 1823 Rondabel in die Tarka gehou — agtien jaar voordat die Prins Albert se Rondabel toegeken is, en in 'n ander distrik. Die twee Rondabels moet uitmekaar gehou word. nog onseker of PAR-000009 korrek aan hierdie inventaris geheg is, en of dit nie 'n naamgenoot-slaggat is van presies die soort waarteen die family-tree-plekreël waarsku nie.
2. Die skaaphoogty is in een plaas se syfers sigbaar: 538 in 1818 → 1 540 in 1823.
3. Die mark was Grahamstad, en dit was op krediet.
4. 'n De Beer en 'n Oosthuizen-huishouding was reeds in die vroeë 1820's in geldsake met mekaar.

---

Gelias 29 Julie 2026. Transkripsie © Cape Town Archives Repository; publikasie slegs toegelaat met die bewaarplek en verwysingsnommer genoem, soos hierbo gedoen.

Die goedere- en aanhalingsreëls staan in die klerk se eie Nederlands. Waar 'n woord vandag onbekend lees, staan 'n Afrikaanse gloss langsaan; die Nederlands self is nie vervang nie.