Boedelinventaris, akte MOOC8/24.27, 27 April 1802

Inventaris van die gesamentlike boedel · opgeneem 27 April 1802

Copia inventaris van alle zodaanige goederen als 'er door wijlen Jacobus Oosthuysen d'oude en deszelfs nagelaatene weduwe Dina Carolina Brits in gemeenschap bezeeten en door d' eerstgem: met 'er dood ontruimd en nagelaaten, mitsg:s heeden opgenoomen en in waaren weesen bevonden geworden zyn, te weeten

Ter plaatse van Piet Corn:s Oosthuysen

---

Losse goederen — losgoed

Die boedel is nie op 'n plaas van sy eie opgeneem nie. Dit is by die seun, Pieter Cornelis Oosthuysen, se plek opgeneem — die weduwee het by hom gewoon. Wat volg, is dus nie 'n huishouding nie, maar wat 'n tagtigjarige egpaar nog besit het toe hulle by 'n kind ingetrek het.

Die een slaaf wat genoem word

een oude slaave jonge, gen:d Anthony van de Kaap

Hy word tussen die ploeg en die skape gelys, as eiendom. Sy naam en herkoms is al wat die rekord gee, en vir die meeste slawe aan die Kaap is hierdie reël in 'n boedelinventaris die enigste plek waar hulle naam hoegenaamd oorleef. Dit word woordeliks oorgeskryf soos dit staan, want om dit weg te laat sou hom twee keer uitvee. "van de Kaap" beteken aan die Kaap gebore eerder as ingevoer — Anthony is dus in hierdie kolonie in slawerny gebore, en in 1802 word hy as oud beskryf.

Beestiaal — vee

Contanten — kontant

Aan contanten Rd:s 300

---

Uitstaande penningen onder de kinderen — geld uitgeleen onder die kinders

Die onthullendste tabel in die dokument. Die ou man se kapitaal was nie in grond of vee nie — dit was aan sy eie kinders uitgeleen, en die bedrae verskil skerp.

Die klerk se eie rekenwerk, en waarom dit hier saak maak. Op die oorspronklike blad word die kontant en die eerste lening saam oor die bladsy gedra — Aan contanten Rd:s 300, dan by Joh:s Jac:s Oosthuysen 130, dan Transporteere Rd:s 430 — en daarom is die Somma van 1382:5 die hele roerende boedel en nie die uitlenings nie. Die lenings alleen kom op Rd:s 1082:5 te staan, en elke syfer klop tot op die schelling. Reggestel 6 Augustus 2026 teen die oorspronklike blaaie; hierdie lêer het die Somma as die leningstotaal gelees, wat die uitlenings met presies die Rd:s 300 in die huis oorskat het.

---

Erfgenaamen — erfgename

9) Die agt weeskleinkinders, en by wie elkeen gewoon het

Die klerk teken ouderdomme vir die twee oudstes aan en gee dan op — "d' ouderdom niet bekend", ouderdom onbekend, ses maal. Niemand in die vertrek kon sê hoe oud hierdie kinders was nie.

---

Slotformule

Aldus gedaan en g'inventariseerd op den 27:e April 1802, ter plaatze van den burger Pieter Cornelis Oosthuysen Jac:z:n en volgens 't op- en aangeeven van denzelven die verklaarde hierinne ter goeder trouw te hebben gehandeld en niets zyn weetens versweegen of agter gehouden, met belofte zo iets nader, tot den boedel specteerende, mogt komen te ontdekken, deezen inventaris daarmeede te zullen amplieeren; zynde overigens bereid deeze opgaave ten allen tyden des gevorderd werdende met solemneele eede te bevestigen en zulks in 't byweezen van den adj:t boode Theodorus Muller en den burger Johannes Hendrik Crous, als getuygen.

(was geteekend) Pieter Cornelis Oosthuysen, Jac: S: (als getuigen) Theodorus Muller, J:H: Crous (lager) Mij present: A: Stockenstrom, Secret:s Accordeert: A: Stockenstrom, Secret:s

---

Wat hierdie rekord vasstel

1. Dit maak die geslag bo die stamvader toe. Ockert Oosthuysen (PER-000118, g. 1755, oorlede 1809 op de Modder Fonteyn) is hier erfgenaam nr. 3, en sy ouers word uitdruklik genoem: Jacobus Oosthuysen d'oude × Dina Carolina Brits, getroud Tulbagh 10 April 1749.

2. Dit bewys waar "Ockert" vandaan kom. Die moeder is 'n Brits. By die 1755-doop [SRC-091] is die getuie Ocker Brits. Die naam het van die moederskant af in hierdie familie ingekom, en die man van wie dit kom, het by die doopvont gestaan. Almero is eers in 1786 bygevoeg — sien S008.

3. Dit bevestig die vernoemingspatroon oor drie seuns, presies in volgorde:

En die hergebruikreël: 'n Dina Johanna gebore 1762 is in 1771 oorlede; 'n Dina Johanna Magdalena is in daardie selfde jaar, 1771, gebore en is erfgenaam nr. 6.

4. Twee seuns ontbreek uit die erfgenaamlys. Jacobus Petrus (g. 1757, PER-000238) en Jacobus (g. 1769, PER-000243) kom nie voor nie. Albei moes voor April 1802 sonder oorlewende nageslag gesterf het — die tweede Jacobus is self 'n naamhergebruik vir die eerste. nog onseker

5. Die patroon wat sewe jaar later herhaal. In 1802 word agt weeskleinkinders onder 'n oom, twee bure en 'n stiefvader uitgedeel. In 1809 [SRC-092], toe Ockert op de Modder Fonteyn sterf, neem sy oudste seun sewe minderjarige broers en susters op dieselfde beginsel in, en onderneem om hulle te laat skoolgaan. Twee geslagte, dieselfde antwoord op dieselfde probleem — en nêrens naby 'n Weeskamer-weeshuis nie.

6. Wat hulle nie besit het nie. Geen plaas kom hoegenaamd in hierdie inventaris voor nie. Die hele roerende boedel kom op Rd:s 1382:5 te staan, en Rd:s 1082:5 daarvan was geld wat hulle eie kinders geskuld het — meer as drie kwart van wat hulle gehad het, uitgeleen binne die familie. Die grond het reeds na die volgende geslag gegaan; wat oor was, was kapitaal en 'n stoel.

---

Gelias 29 Julie 2026. Transkripsie © TANAP / Globalise; publikasie slegs toegelaat met die bewaarplek en verwysingsnommer genoem, soos hierbo gedoen.